97 The Download
0 Comment
06.12.2019 Upload date

Henri Bergson - Ahlak İle Dinin İki Kaynağı

Genel Kültür

FILE TYPE: pdf FILE SIZE: 11 MB

meşhur Fransız felsefeci Henri Bergson’un düşünce tarihinde özgün bir noktayı vardır. Bergson’a göre, gerçekten varolan şey madde, cansız varlık değildir; gerçeklik süredir ve bunu sadece sezgi kavrayabilir. Zaman bir birikimdir. Gelecek hiçbir süre geçmişin aynısı olamaz, zira her adımda yeni bir deneme ortaya çıkar. O, bilinçli bir varlık için mevcut olmanın değişmek olduğunu kabul eder, zira değişmek olgunlaşmak demektir; olgunlaşmak ise, sonsuzca kendi kendini yaratmak demektir. Bu, sadece bilinçli insan varlığı için değil, ama tüm gerçeklik için böyledir. Bergson gelişmeyi, ancak süre olarak anladığımız takdirde her şeyi berraklığa kavuşturabileceğimizi söyler.

Bergson’un Ahlâkın ve Dinin İki Kaynağı’nda esas yaklaşımı durağan ile devingen arasında kurduğu esas karşıtlıktır. Bu karşıtlıklardan birinin kökleri zihindedir ve bilime, onun durağan, mekanik ülkülerine ulaşır, Öteki sezgiye dayalıdır, varlığını felsefecilerin, sanatçıların ve geniş mistiklerin yaratıcı atılımında bulur:

“Azizlerin niçin taklitleri vardır ve iyiliğin geniş kullanıcılarını neden arkalarından yığınları sürüklemişlerdir? Hiçbir şey istemiyorlar ve buna karşın elde ediyorlar. Çağırmak durumunda değillerdir; sadece varolurlar; varoluşları bir çağrıdır. Çünkü bu değişik ahlâkın özelliği tam da budur. Doğal ödev baskı yada zorlamayken, tam ve mükemmel ahlâkta bir çağrı vardır.”

“Ruh, onu sürükleyen akımla derinden sarsılmış olarak, türün ve kişinin birbirlerini dairesel olarak koşullandırmasını isteyen yasadan bir lahza için kurtularak, kendi yüzeyinde dönmekten vazgeçer. Sanki onu çağıran bir sesi dinliyormuş gibi durur. Daha sonra kendini ileriye doğru bırakır. Onu devinim ettiren gücü direk algılayamaz ama simgesel bir görmeyle onun tanımlanamaz varlığını hisseder yada keşfeder. Sonra geniş bir neşe, arasında eridiği bir esrime hâli yada kendinden geçiş hâli gelir...